Groeningen - Fase I

GROENINGEN…
… dat is de natuurlijke achtertuin van de stad. Het is een van de meest hoogwaardige ecologische gebieden van Nederland: de laagveengordel die zich uitstrekt vanaf de Grote Markt en de zuidelijke stadswijken, richting de Marumerlage, het Leekstermeer, de Onlanden, het Paterswoldsemeer, het Zuidlaardermeer, het Roegwold en het Schildmeer – zeven prachtige meren, schitterende veenweidengebieden, open landerijen en geweldige beekdalen.

Naast prachtige natuur (zie de foto van Maud Duijn) en cultuur biedt het ook nieuwe kansen, bijvoorbeeld voor verantwoord en duurzaam ondernemerschap, rond hoogwaardige producten en processen in de biobased en circulaire economie. De eerste fase van dit programma wordt nu afgerond. Samen met het Groeningen-team hebben we een korte samenvatting gemaakt, die vooruitloopt op een Monitor die later dit jaar gaat verschijnen.

De samenvatting, inclusief een korte engelstalige intro, kunt u hier downloaden.

Ga voor meer informatie over het Groeningen naar de website van het programma.

Samen aan het stuur

Meer zeggenschap, verantwoordelijkheid en partnerschap met en tussen partijen in de samenleving.

Niet alleen publiek, niet alleen markt, niet alleen onderzoek en niet alleen samenleving, maar van alles een beetje. Daarvoor zorgt de Gebiedscoöperatie. Ze slaat een brug tussen de gangbare en de nieuwe economie – duurzaam, inclusief, coöperatief. Dit maakt een regio veerkrachtig en toekomstbestendig, op economisch en op sociaal gebied.

Als lokale overheid hebben gemeenten hier een bijzondere rol in. Ze komen snel met iedereen in contact. Zoals bijvoorbeeld in de gemeente Westerkwartier. Hier werken regionale ondernemers, studenten en onderzoekers uit onderwijsinstellingen, inwoners en (semi)overheidsinstellingen samen: de ‘quadrupel helix, kortweg QH. Zij stellen een regionale agenda op, met een werkprogramma dat relevant is voor de regionale innovatie. Dit levert het kader voor toegepast onderzoek dat de regionale stakeholders nieuwe kennis en inzichten verschaft die zij daarna in de praktijk toepassen, testen en verbeteren.

Maar daarbij kwamen ook een paar knelpunten naar voren. Een van de belangrijkste is de heterogeniteit van de partners. Enerzijds ligt daarin juist de belangrijkste voorwaarde om de kans op innovaties te realiseren. Tegelijkertijd vraagt de diversiteit ook om andere werkprocessen en innovaties in de ‘lijnorganisaties’ die de Gebiedscoöperatie vormen. Je moet denken vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid, gedeelde taken en ook gedeelde financiering. Hoe komen we samen tot iets nieuws en hoe zorgen we dat het beklijft? Dit zijn de vragen waar de partners mee zitten.

Met gericht onderzoek willen partners antwoorden vinden. Hoe ze dit willen aanpakken staat in dit bidbookje.

Food-Monitor

Maaltijden uit de regio voor de regio – dit is het concept dat de Gebiedscoöperatie Westerkwartier samen met boeren, tuinders, verwerkers en vervoerders heeft uitgewerkt. De voedselketen weer terughalen naar de regio, in plaats van dure levensmiddelen van ver weg te importeren. Waarom niet gaan produceren voor de eigen regio, met stakeholders in de eigen regio? Samen een alternatief ontwikkelen voor het huidige model. Je bereikt hiermee twee doelen: een stabiele afzet van regionale producten en gezonde voeding van dichtbij via grote inkopers in de omgeving.

Voor de diversiteit van de producten zijn leveranciers in het hele Noorden nodig: veehouders uit het Westerkwartier, graan- en aardappeltelers uit Noord- en Oost-Groningen enzovoort. Het idee is dat de noordelijke mkb’ers uit de agri-food sector in coöperatief verband vlees, groente, granen, fruit, vis en zuivel produceren en dat het centraal in de regio verder verwerkt wordt. De eerste agri-food coöperatie is er al. Ze bestaat uit boeren die natuurvlees gaan leveren van runderen die in natuurgebieden grazen. Drie keer win: er komt een alternatief businessmodel voor melkveehouders, de natuurgebieden worden op een natuurlijke manier beheerd en consumenten krijgen gezond vlees uit de regio.

In de Food-Monitor leest u een reflectie vanuit het lectoraat Duurzaam Coöperatief Ondernemen op wat in de afgelopen jaren is ontwikkeld en geleerd. Maar ook welke volgende stappen gezet gaan worden.

Klick hier om de Monitor te downloaden.

SPIRIT - Het hbo in het regionale innovatie-ecosysteem

Cover SPIRIT

In maart hebben we het onderzoek SPIRIT afgerond. Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van het Europese samenwerkingsproject TraCS3, dat mede mogelijk is gemaakt door INTERREG EUROPE. Centraal in TraCS3 staat de vraag hoe je de regionale innovatie-infrastructuur kunt verbeteren. Dit is nodig zodat het regionale mkb beter dan nu deel kan nemen aan regionale innovatie-waardenketens en de eigen innovatiecapaciteiten kan verhogen – ook en vooral als het niet om koplopers gaat. De kennisinstellingen hebben hier een belangrijke rol in. Daarom ontwikkelen de TraCS3-partners best practices om innovaties toegankelijk te maken en samen verder te ontwikkelen.

SPIRIT is een discussiestuk waarin de positie van de Hanzehogeschool met haar onderwijs en onderzoek wordt geplaatst in het kader van de regionale infrastructuur voor samenwerking en innovatie. Vanuit haar haar ervaringen met Innovatiewerkplaatsen en gebiedscoöperaties wil de Hanzehogeschool doorgaan met het ontwikkelen en mede vormgeven van innovatie ecosystemen. Dit vraagt om een transitieproces. Daarin wil de Hanzehogeschool een voortrekkersrol vervullen.

Waarom is dit uitgerekend nu urgent? Bijvoorbeeld omdat op dit moment het Europese parlement opnieuw gevormd wordt en een aantal Europese programma’s voor de periode vanaf 2021 nieuw bepaald worden. Ook in Nederland wordt op nationaal en regionaal nieuw beleid vormgegeven. In de wetenschap worden al deze ontwikkelingen gereflecteerd. Ook daarin gaan we in het discussiestuk in. Ten slotte gaan we in op de huidige kwantitatieve prestaties van de Hanzehogeschool. Daarvoor hebben we gekeken naar de lectoraten rond de drie speerpunten van de Hanzehogeschool, naar de Innovatiewerkplaatsen en de gesubsidieerde projecten zoals deze in PURE zijn gedocumenteerd. Daarnaast zetten we hier de belangrijkste aanbevelingen op een rij en doen we een voorstel voor een aanpak om de aanbevelingen te realiseren.

Als het onderzoek in de Hanzehogeschool is besproken zullen we het hier publiceren.

2019

Keep Improving Your Skills

Een aanpak ontwikkelen voor ‘Leven Lang Ontwikkelen’? Dat gaat je als school niet lukken. Hoe dan wel?

Deze vraag stond centraal in de eerste fase van een onderzoek dat is uitgevoerd door het lectoraat Duurzaam Coöperatief Ondernemen (Hanzehogeschool Groningen), Terra MBO en de Gebiedscoöperatie Westerkwartier. In samenwerking met GroenPact voerden zij een pilot uit om meer kenns te verwerven over LLO. Ze vormden een werkgroep die de specifieke leer- en samenwerkingsconcepten tegen het licht gehouden die Terra en haar partners in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld: regioleren, de regionale kennis- en innovatiewerkplaatsen en de gebiedscoöperaties. Deze dienden als onderlegger voor de beschrijving, analyse en evaluatie van drie experimenten in Noord-Nederland. Welke potenties hebben ze voor LLO die met het oog op de potenties voor LLO hebben zijn geëvalueerd.

Vertrekkend vanuit deze observaties zijn kritische succesfactoren uitgewerkt en conclusies getrokken voor een succesvolle regionale samenwerking als basis voor LLO. De belangrijkste conclusie was dat LLO het beste tot ontwikkeling komt in Learning Communities. Hierin gaan leren, werken en innoveren samen. Je realiseert langs deze weg de doelen die essentieel zijn voor LLO:

Je brengt de verschillende groepen lerenden uit de triple helix bij elkaar: studenten en leerlingen, hun docenten, onderzoekers, ondernemers en hun medewerkers.
Je integreert de verschillende vormen van leren, individueel en collectief: kennis creëren, kennis delen en kennis doorgeven.
Je laat studenten vanaf het begin van hun studie zien dat blijven leren tijdens je carriere heel normaal is.

Dit vormde de basis voor de ontwikkeling van een integraal model dat als tool dient om lerende communities te begeleiden en te evalueren.

Je kunt met behulp van dit model verschillende manieren voor regionale triple helix communities benoemen, beschrijven en met elkaar vergelijken. Daarnaast is het model ook te gebruiken om de actielijnen van GroenPact in een integrale aanpak door te ontwikkelen. De werkgroep paste dit toe op de gebiedscoöperatieve aanpak en formuleerde aanbevelingen voor de toekomstige samenwerking.

Het meest verrassende resultaat is dat je met het ‘optimaliseren’ van de huidige school en het huidige onderwijssysteem helemaal lerende en innoverende community kunt gaan worden. Het lukt je alleen met een disruptieve aanpak:

Zet je denkraam als school even uit en stel je op als partner van een publiek-private samenwerking, bijvoorbeeld van een gebiedscoöperatie.
Stel samen een agenda op om de regionale opgaven aan te pakken.
Vorm per opgave een Learning Community, met deelnemers uit de triple helix.

In de laatste fase van de pilot keek de werkgroep naar het vervolg. Waar staan we nu, welke focus leggen we van daaruit naar het vervolg en hoe kunnen we de actielijnen van GroenPact schakelen en in de toekomst integraal gaan benutten? Op hoofdlijnen werd geschetst hoe de regionale aanpak kan worden doorontwikkeld, op een manier dat onderwijs en regiopartners zowel in Noord-Nederland als de andere landsdelen hiervan kunnen profiteren.

Alle resultaten zijn beschreven in een werkdocument dat u hier kunt downloaden.

Met de kennis van morgen

Hoe geef je als regionale pps vorm en inhoud aan ‘Leven Lang Ontwikkelen’?

Dit is de vraag die Gebiedscoöperatie Westerkwartier met het project ‘Met de kennis van morgen’ wil beantwoorden. Het antwoord is: help publiek-private samenwerkingen om zich door te ontwikkelen tot Learning Communities. Hierin gaan leren, werken en innoveren samen. Stimuleren en faciliteren zijn hierin belangrijke sleutelwoorden. Je wilt immers dat de lerende community zelfsturend kan functioneren zonder daarbij stuurloos te worden. Dus zijn nieuwe vormen van regievoering en facilitering hard nodig. Hoe kunnen we dit inrichten?

In ‘Met de kennis van morgen’ zet de Gebiedscoöperatie hiervoor een proef op. Ze willen een lerende community laten ontstaan, rond een uitdagend en voor onze regio relevante casus: de valorisatie van bermgras. Aan de lerende community nemen alle stakeholders deel voor wie de casus van belang is: leerlingen en studenten, docenten, onderzoekers, ondernemers, personeel, werkzoekenden. Tijdens de proef vindt er objectieve kenniscreatie en -overdracht plaats. Tegelijkertijd worden de leden van de lerende community gesensibiliseerd voor hun individuele en collectieve leerproces, zodat zij hun leeropbrengst expliciet kunnen maken.

In december 2018 is hiervooor een voorstel voorbereid voor indiening bij het Aequorfonds. Het bestuur beslist op de eerste vergadering 2019 over de honorering van het voorstel. U kunt het voorstel hier downloaden.

Europees samenwerkingsproject PV+ afgerond

Een Europees partnerschap heeft onder penvoerderschap van Terra de afgelopen drie jaar samengewerkt in het project Peat Valley+. Het partnerschap bestond uit Vives Hogeschool in Belgie, Västra Gotalandsregionen in Zweden, de Skovde Hogeschool in Zweden, de Hanzehogeschool Groningen en de Gebiedscoöperatie Westerkwartier.

Samen werkten de partners aan nieuwe modellen voor de herpositionering van de kennisinstelling in de regio. Aan de hand van een regionaal pilot-project in elk van de drie landen werkten de partners zogeheten ‘intellectuele output’ uit. Deze gaan over de stappen naar herpositionering, de ontwikkeling van lerende regionale netwerken, capacity building en een management toolbox.

You can download here the project's final report, or refer kindly to the website: http://regionallearning.eu/index.html.